İki klinik nümunə
38 yaş
Xəstə qeyri-stabil stenokardiya — tezləşən və dincəlikdə də yarana bilən sinə ağrıları ilə müraciət edib. Əvvəllər infarkt keçirmiş, ürəyinin atım fraksiyası 30%-ə qədər azalmışdı; yanaşı olaraq yüksək təzyiq, şəkərli diabet və piylənmədən əziyyət çəkirdi. Ona yalnız arterial şuntlarla bypass (tam arterial revaskulyarizasiya) aparılıb.
37 yaş
Xəstə sinədə ağrı, göynəmə və təngnəfəslik şikayəti ilə müraciət edib. Koronar angioqrafiyada damarlarında ciddi darlıqlar aşkarlanıb və dörd şuntlu bypass aparılıb.
Gənc yaşda riski nə artırır
- siqaret və qəlyan;
- şəkərli diabet və insulinə rezistentlik;
- yüksək arterial təzyiq;
- yüksək xolesterin, o cümlədən ailəvi (irsi) hiperxolesterinemiya;
- piylənmə və hərəkətsiz həyat tərzi;
- xroniki stress, qısa və keyfiyyətsiz yuxu;
- ailədə erkən yaşda infarkt və ya insult keçirənlərin olması.
Nələri yoxlatmaq lazımdır
Gənc yaşda da arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini vaxtaşırı yoxlatmaq vacibdir. Ailədə erkən ürək xəstəliyi varsa, müayinələrə daha tez başlamaq və nəticələri həkimlə müzakirə etmək lazımdır. Fiziki yükdə sinə ağrısı, təngnəfəslik və ya izah olunmayan yorğunluq yaranarsa, bunu «yorğunluq» və ya «stress» sayıb gözləməyin.
Gündəlik vərdişlər
- siqareti tamamilə tərgidin;
- həftənin çox günü ən azı 30 dəqiqə orta intensivlikli hərəkət edin, məsələn, sürətli yeriyin;
- duzu və şəkəri azaldın, emal olunmuş qidalardan çəkinin;
- çəkinizə və bel çevrənizə nəzarət edin;
- yuxuya və stresin idarəsinə vaxt ayırın.