Koronar bypass (aorta-koronar şuntlama)

Koronar bypass adətən aşağıdakı hallarda müzakirə olunur:

• bir neçə koronar arteriyada eyni vaxtda ciddi daralma (çoxdamarlı xəstəlik);
• sol ana koronar arteriyanın ciddi daralması — ürəyin sol yarısının böyük hissəsi bu damardan qidalanır;
• şəkərli diabeti olan xəstədə çoxdamarlı zədələnmə;
• ürəyin atım fraksiyasının azalması ilə müşayiət olunan işemik xəstəlik;
• anatomiyasına görə stent üçün uyğun olmayan daralmalar;
• qapaq və ya aorta əməliyyatı planlaşdırılan xəstədə eyni zamanda koronar darlıqların olması.

Son qərar şikayətlərə, koronar angioqrafiyanın nəticəsinə, ürəyin funksiyasına və yanaşı xəstəliklərə görə verilir.

Hər iki üsul ürək əzələsinə qan axınını bərpa edir, amma fərqli vəziyyətlər üçündür. Stent kateter vasitəsilə damarın içindən qoyulur və adətən sayca az, uyğun yerləşən daralmalarda seçilir. Bypass isə daralmaların çox olduğu, sol ana koronar arteriyanın zədələndiyi, xüsusən diabet və zəif ürək funksiyası ilə müşayiət olunan hallarda çox vaxt üstün seçim sayılır. Stabil vəziyyətdə olan bəzi xəstələrdə isə dərman müalicəsi kifayət edir.

Dr. Beyrək Abbaszadə maarifləndirici videolarında stentin hansı hallarda effektiv olduğunu, hansı hallarda cərrahiyyənin qaçılmaz olduğunu və yanlış seçimin hansı riskləri yaratdığını izah edir, həmçinin hər damar tıxanıqlığının əməliyyat demək olmadığını xatırladır. Mürəkkəb hallarda doğru seçim kardioloq və ürək-damar cərrahının birgə qiymətləndirməsi ilə edilir.

Stent, yoxsa bypass: qərar necə verilir?

• Əməliyyat ümumi anesteziya altında, döş sümüyü kəsilərək (sternotomiya) aparılır.
• Şunt kimi daxili döş arteriyası, radial (mil) arteriya və ya ayağın böyük dərialtı (safen) venası istifadə oluna bilər.
• Əməliyyat süni qan dövranı aparatı ilə — ürək müvəqqəti dayandırılaraq — və ya bəzi hallarda döyünən ürəkdə aparılır.
• Şuntların sayı daralmış damarların sayına görə müəyyən olunur. Paylaşımlarda rast gəldiyiniz «AKŞ ×3» yazısı üç şunt qoyulduğunu bildirir.
• Qapaq və ya aorta problemi də varsa, bu müdaxilələr eyni seansda aparıla bilər.

Bu üsulda bütün şuntlar yalnız arteriyalardan hazırlanır. Arterial şuntlar uzun müddət açıq qalma baxımından üstün sayılır, buna görə bu seçim xüsusən qarşıda uzun illəri olan gənc xəstələr üçün əhəmiyyətlidir. Dr. Beyrək Abbaszadə tam arterial revaskulyarizasiyanı 38 yaşlı və 1989-cu il təvəllüdlü xəstələrdə tətbiq edib.

Əməliyyatdan sonra xəstə əvvəlcə reanimasiyada izlənilir, sonra palataya keçirilir. Dr. Beyrək Abbaszadənin paylaşdığı hallarda xəstələr 4–7-ci günlərdə evə yazılıb. Evdə sağalma bir neçə həftə çəkir: döş sümüyü bitişənədək ağır yük qaldırmaq məhdudlaşdırılır, fiziki aktivlik həkimin tövsiyəsi ilə tədricən artırılır.

Şunt ürək damarlarını yeniləmir — daralmaya səbəb olan ateroskleroz davam edə bilər. Buna görə siqaretdən imtina, arterial təzyiqə, qan şəkərinə və xolesterinə nəzarət, həkimin təyin etdiyi dərmanların müntəzəm qəbulu şuntların uzun müddət işləməsi üçün vacibdir.

Açıq ürək əməliyyatı: hazırlıqdan sağalmaya