Bypass, qapaq və aorta müdaxilələrinin bir seansda aparılması, zəif ürək funksiyası və kəskin infarktda cərrahiyyə, digər ixtisaslarla birgə əməliyyatlar.
Kombinə əməliyyat nədir?
Kombinə əməliyyat bir neçə ürək-damar probleminin eyni əməliyyat seansında həll edilməsidir: məsələn, koronar bypassla yanaşı qapağın dəyişdirilməsi və ya qalxan aortanın protezlənməsi. Belə yanaşma xəstəni ikinci ağır əməliyyatdan qoruya bilər, lakin daha geniş hazırlıq, dəqiq planlama və komanda işi tələb edir.
Yüksək risk nə deməkdir
Əməliyyat riskini artıran amillər ayrı-ayrılıqda qiymətləndirilir:
ürəyin atım fraksiyasının aşağı olması;
kəskin miokard infarktı, arterial təzyiqin düşməsi;
böyrək funksiyasının pozulması;
beyni qidalandıran (karotid) arteriyalarda ciddi darlıq;
şəkərli diabet, piylənmə, ağciyər xəstəlikləri;
qabaqcıl yaş və ya əvvəl keçirilmiş ağır xəstəliklər.
Yüksək risk avtomatik olaraq əməliyyatdan imtina demək deyil: bəzən müdaxilə etməmək daha böyük risk daşıyır. Qərar gözlənilən fayda ilə risk müqayisə edilərək, xəstə və ailəsi ilə müzakirədən sonra verilir.
Dr. Beyrək Abbaszadənin təcrübəsindən
Kəskin vəziyyət01
Kəskin infarkt fonunda dörd şuntlu əməliyyat
Arterial təzyiq
80/40mm c.st.
Sol ana koronar arteriya
99% darlıq
Atım fraksiyası
30%
Evə yazılma
7-ci gün
Xəstə ön divar infarktı ilə daxil olub: ciddi təngnəfəslik, boğulma hissi, arterial təzyiq 80/40 mm c.st., huşu yarıyuxulu vəziyyətdə. Təcili koronar angioqrafiyada üç damarın tam tutulduğu, sol ana koronar arteriyada 99% darlıq aşkarlanıb. Yanaşı olaraq beyni qidalandıran damarlarda ciddi darlıq (sağda 85%, solda 90%), yüksəlmiş kreatinin (1,95 mq/dl), çox yüksək troponin (>25 ng/ml) və 30%-lik atım fraksiyası qeydə alınıb. Xəstə yüksək risklə əməliyyata götürülüb, dörd damara şunt qoyulub və 7-ci gün evə yazılıb.
Kombinə əməliyyat02
Bir seansda beş müdaxilə
Aorta, mitral və triküspid qapaqlarda ciddi çatışmazlıq, koronar darlıqlar və 5,5 sm-ə qədər genişlənmiş qalxan aorta: iki şunt, aorta və mitral qapağın protezlə əvəzlənməsi, triküspid qapağın təmiri və qalxan aortanın süni damar protezi ilə əvəzlənməsi. Xəstə 5-ci gün evə yazılıb.
Kombinə əməliyyat03
Bypass, qapaq və ritm problemi birlikdə
Koronar darlıqlar, mitral və triküspid çatışmazlığı və qulaqcıqların fibrilasiyası olan xəstədə iki şunt, mitral qapaq protezi, triküspid qapağın təmiri və sol qulaqcıq çıxıntısının bağlanması. Xəstə 4–5 gün sonra evə yazılıb.
Multidissiplinar04
Ürək və böyrək əməliyyatı eyni seansda
63 yaşlı xəstədə sol ana koronar arteriyada 80–85% darlıq və çoxdamarlı koronar xəstəlik aşkarlanıb. Əməliyyata hazırlıq zamanı sidikdə qan və USM-də sağ böyrəkdə törəmə tapılıb. Nefroloq, onkoloq və uroloqun rəyi ilə aparılan torakoabdominal KT angioqrafiyada sağ böyrəkdə bədxassəli şiş (böyrək ləyəninin karsinoması), böyrək venasında və aşağı boş venanın bir hissəsində tromb aşkarlanıb. Həyati göstərişlə eyni seansda dörd şuntlu bypass, sonra uroloji komanda ilə birlikdə sağ böyrəyin çıxarılması (nefrektomiya) və aşağı boş venadan trombun təmizlənməsi aparılıb. Xəstə 2 günlük reanimasiya və 6 günlük stasionar müşahidədən sonra kardioloq və nefroloq nəzarətində evə yazılıb.
İnfarktdan sonra05
İnfarktdan sonrakı anevrizma və laxta
Sol mədəcik anevrizması, mədəcikdaxili laxta və çoxdamarlı koronar xəstəlik olan xəstədə anevrizmektomiya, trombektomiya və üç şuntlu tam arterial revaskulyarizasiya.
Hər xəstənin vəziyyəti fərdidir; bu nümunələr başqa xəstələr üçün eyni nəticəyə zəmanət vermir.
Sual-cavab
Bir neçə əməliyyatı birdən etmək daha risklidirmi?
Kombinə əməliyyat tək müdaxiləyə nisbətən daha uzun çəkir və riski daha yüksək ola bilər. Amma iki ayrı ağır əməliyyatın ümumi riski də nəzərə alınmalıdır. Qərar bütün müayinələrə və lazım olduqda digər mütəxəssislərin rəyinə əsasən fərdi verilir.
Ürəyin atım fraksiyası aşağıdırsa, əməliyyat mümkündürmü?
Aşağı atım fraksiyası riski artırır, lakin avtomatik əks-göstəriş deyil. Qan təchizatı pozulmuş, amma canlı qalmış ürək əzələsi olan bəzi xəstələrdə bypassdan sonra ürəyin funksiyası yaxşılaşa bilər. Dr. Beyrək Abbaszadə atım fraksiyası 18–35% olan xəstələrdə əməliyyatlar aparıb.
