Xidmət
Ürək qapaq cərrahiyyəsi: aorta, mitral və triküspid qapaqlar
Aorta və mitral qapağın protezlə əvəzlənməsi, triküspid qapağın təmiri, mexaniki və bioloji qapaq seçimi, əməliyyatdan sonrakı dərman müalicəsi.
Ürək qapağı əməliyyatı nə vaxt lazımdır?
Ürək qapaqları qanın ürək boşluqlarında yalnız bir istiqamətdə axmasını təmin edir. Qapaq daraldıqda (stenoz) ürək qanı çətinliklə itələyir, tam bağlanmadıqda (çatışmazlıq) isə qanın bir hissəsi geri qayıdır. Dəyişiklik ağır dərəcəyə çatdıqda və ya şikayət yaratdıqda zədələnmiş qapaq ya təmir olunur, ya da süni qapaqla (protezlə) əvəzlənir.
Qapaq xəstəliyinə işarə edə bilən əlamətlər
- fiziki yükdə təngnəfəslik, tez yorulma;
- ürəkdöyünmə, nizamsız ritm;
- sinədə ağrı və ya sıxılma;
- başgicəllənmə, huşun itməsi — xüsusən aorta qapağının darlığında;
- ayaqlarda şişkinlik.
Qapaq xəstəliyi bəzən uzun müddət şikayətsiz gedir və ilk dəfə exokardioqrafiyada aşkar olunur.
Diaqnoz
Əsas müayinə exokardioqrafiyadır: qapağın quruluşunu, darlığın və ya çatışmazlığın dərəcəsini, ürəyin ölçülərini və gücünü göstərir. Qapaq əməliyyatından əvvəl bir çox xəstədə koronar arteriyalar da yoxlanılır; ciddi daralma aşkar olunarsa, bypass qapaq əməliyyatı ilə eyni seansda aparıla bilər. Aortanın genişlənməsindən şübhələnildikdə kontrastlı KT müayinəsi tələb olunur.
Əməliyyat növləri
- Aorta qapağının protezlə əvəzlənməsiaorta stenozunda və ya ağır çatışmazlıqda.
- Mitral qapağın protezlə əvəzlənməsiqapaq təmirə yararlı olmadıqda, məsələn, ağır kalsifikasiyada.
- Triküspid qapağın təmiri (plastikası)çox vaxt sol tərəfdəki qapaq əməliyyatı ilə birlikdə.
- Kombinə əməliyyatlarqapaq müdaxiləsi ilə yanaşı koronar bypass, qalxan aortanın protezlənməsi və ya qulaqcıqların fibrilasiyasında sol qulaqcıq çıxıntısının bağlanması.
Təmir, yoxsa protez?
Mümkün olduqda xəstənin öz qapağının təmiri üstün tutulur. Lakin qapaq ağır kalsifikasiyaya uğrayıbsa və ya quruluşu bərpa oluna bilmirsə, protezlə əvəzlənir. Dr. Beyrək Abbaszadənin paylaşdığı hallardan birində aorta və mitral qapaqlar ağır kalsifikasiya səbəbindən təmirə yararsız olduğu üçün protezlə əvəzlənib, triküspid qapaq isə təmir edilib.
Mexaniki və bioloji qapaq
| Göstərici | Mexaniki qapaq | Bioloji qapaq |
|---|---|---|
| Davamlılıq | Uzun illər xidmət edir | Zamanla köhnələ bilər |
| Qanı durulaşdıran dərman | Ömürlük tələb olunur (varfarin, INR nəzarəti ilə) | Adətən ömürlük tələb olunmur (qulaqcıqların fibrilasiyası kimi başqa səbəb yoxdursa) |
| Kimlər üçün düşünülür | Daha gənc xəstələr | Daha yaşlı xəstələr, qanı durulaşdıran dərmanın uzunmüddətli qəbulu riskli olanlar |
Seçim yaşa, həyat tərzinə, hamiləlik planlarına, qanaxma riskinə və xəstənin istəyinə görə birgə edilir.
Qulaqcıqların fibrilasiyası olduqda
Qulaqcıqların fibrilasiyası (AF) nizamsız ürək ritmidir; bu zaman laxtalar çox vaxt sol qulaqcığın çıxıntısında (appendiksində) yaranır. Ürək əməliyyatı zamanı bu çıxıntının bağlanması insult riskini azaltmaq məqsədi daşıyır. Dr. Beyrək Abbaszadə koronar darlıqlar, mitral və triküspid çatışmazlığı və AF olan xəstədə eyni seansda iki şunt qoyub, mitral qapağı protezlə əvəzləyib, triküspid qapağı təmir edib və sol qulaqcıq çıxıntısını bağlayıb.
Dr. Beyrək Abbaszadənin təcrübəsindən
- Bir seansda beş müdaxilə
Üç qapaqda ciddi çatışmazlıq, koronar darlıqlar və qalxan aorta genişlənməsi olan xəstədə bir seansda beş müdaxilə; xəstə 5-ci gün evə yazılıb.
- Bypass, qapaq və AF
Koronar darlıqlar, mitral və triküspid çatışmazlığı və AF olan xəstədə kombinə əməliyyat; xəstə 4–5 gün sonra evə yazılıb.
- Unikal Klinika, Sumqayıt
Unikal Klinikanın Ürək Mərkəzində aorta qapağının protezlə əvəzlənməsi.
Hər xəstənin vəziyyəti fərdidir; bu nümunələr başqa xəstələr üçün eyni nəticəyə zəmanət vermir.
Sual-cavab
Süni qapaqla normal həyat mümkündürmü?
Sağalma dövründən sonra xəstələr adətən gündəlik həyatına qayıdır. Mexaniki qapaqda qanı durulaşdıran dərman müntəzəm qəbul edilməli, qanın laxtalanma göstəricisi (INR) vaxtaşırı yoxlanılmalıdır. Dərmanı və dozanı öz-özünə dəyişməyin: bəzi yeni nəsil qanı durulaşdıran dərmanlar mexaniki qapaq üçün uyğun deyil.
Qapaq əməliyyatından sonra diş müalicəsinə getmək olarmı?
Bəli, amma diş həkiminə süni qapağınız olduğunu mütləq bildirin. Süni qapaqlı xəstələrdə qapağın infeksiyası (endokardit) riski yüksəkdir, ona görə bəzi diş prosedurlarından əvvəl profilaktik antibiotik təyin olunur. Ağız gigiyenasına diqqət və müntəzəm diş müayinəsi vacibdir.
Qapaq təmir oluna bilərmi, yoxsa mütləq dəyişdirilir?
Bu, qapağın zədələnmə növündən asılıdır. Bir çox hallarda — xüsusən mitral və triküspid qapaqda — təmir mümkündür. Qapaq ağır kalsifikasiyaya uğrayıbsa və ya quruluşu bərpa oluna bilmirsə, protezlə əvəzlənir. Qərar əməliyyatdan əvvəlki exokardioqrafiyaya və əməliyyat zamanı qapağın vəziyyətinə görə verilir.