Xidmət
Aorta cərrahiyyəsi: aorta anevrizmasının müalicəsi
Qalxan aorta və qarın aortası anevrizması: əlamətlər, KT müayinəsi, əməliyyat nə vaxt lazımdır və açıq cərrahi müalicə necə aparılır.
Aorta anevrizması nədir?
Aorta anevrizması bədənin ən böyük arteriyası olan aortanın divarının zəifləyərək qeyri-normal genişlənməsidir. Çox vaxt heç bir şikayət yaratmır və başqa səbəblə aparılan exokardioqrafiya, USM və ya KT zamanı təsadüfən aşkar olunur. Anevrizma böyüdükcə damar divarının yırtılma və ya laylanma riski artır, buna görə vaxtında aşkarlanması vacibdir.
Harada yaranır
- Qalxan aortaürəkdən çıxan hissə. Genişlənmə bəzən aorta qapağının xəstəlikləri ilə birgə rast gəlinir.
- Qarın aortasıçox vaxt böyrək arteriyalarından aşağıda yerləşir (infrarenal anevrizma). Daxilində laxta toplana bilər.
Əlamətlər
Anevrizmaların çoxu əlamətsiz gedir. Qarın aortası anevrizmasında bəzən qarında və ya belində küt ağrı, qarında döyüntü hissi olur.
Diaqnoz
- Exokardioqrafiyaqalxan aortanın diametrini göstərir.
- Qarın boşluğunun USM-iqarın aortasının ölçüsünü yoxlamaq üçün sadə üsuldur.
- Kontrastlı KT angioqrafiyaanevrizmanın dəqiq diametrini, uzunluğunu, daxilindəki laxtanı və aortanın budaqları ilə əlaqəsini göstərir; əməliyyat planı bu müayinəyə əsaslanır.
Əməliyyat nə vaxt lazımdır?
Qarın aortası anevrizmasında planlı əməliyyat adətən diametr kişilərdə 5,5 sm-ə, qadınlarda 5,0 sm-ə çatdıqda, anevrizma sürətlə — ildə 1 sm və daha çox — böyüdükdə və ya şikayət yaratdıqda müzakirə olunur. Qalxan aortada hədd fərdi müəyyən edilir: aorta qapağının xəstəliyi, irsi birləşdirici toxuma xəstəlikləri və ya başqa ürək əməliyyatının planlaşdırılması daha kiçik ölçülərdə də müdaxiləni əsaslandıra bilər. Kiçik anevrizmalar müntəzəm ölçmə ilə izlənilir.
Müalicə üsulları
Açıq cərrahi əməliyyatda anevrizmalı seqment süni damar protezi (qreft) ilə əvəzlənir. Qarın aortasında protezin qolları lazım olduqda bud arteriyalarına qədər uzadılır — bu əməliyyat aorto-bifemoral protezləmə (bypass) adlanır. Bəzi xəstələrdə alternativ olaraq damarın içindən yerləşdirilən stent-qreft (endovaskulyar üsul) müzakirə olunur; uyğunluq anevrizmanın anatomiyasına görə qiymətləndirilir.
Dr. Beyrək Abbaszadənin təcrübəsindən
- Qarın aortası anevrizması
67 yaşlı xəstə qarında kəskin ağrı və şişkinlik şikayəti ilə müraciət edib. KT-də aortanın böyrək arteriyalarından aşağı hissəsində 12,8 sm uzunluğunda, ən geniş yerində diametri 65 mm olan iyşəkilli (fuziform) anevrizma və divarında qalınlığı 35 mm-ə çatan laxta aşkarlanıb. Xəstəyə aorto-bifemoral bypass əməliyyatı aparılıb; iki həftə sonrakı kontrol müayinəsinin göstəriciləri normal olub.
- Qalxan aorta anevrizması
Qalxan aortası 5,5 sm-ə qədər genişlənmiş, eyni zamanda qapaq və koronar problemləri olan xəstədə qalxan aorta süni damar protezi ilə əvəzlənib; qapaq və bypass müdaxilələri həmin seansda aparılıb.
Hər xəstənin vəziyyəti fərdidir; bu nümunələr başqa xəstələr üçün eyni nəticəyə zəmanət vermir.
Sual-cavab
Aorta anevrizması dərmanla sağalırmı?
Xeyr. Dərmanlar genişlənmiş aortanı əvvəlki ölçüsünə qaytarmır. Kiçik anevrizmalarda arterial təzyiqə nəzarət, siqaretdən imtina və müntəzəm ölçmə ilə izləmə aparılır. Anevrizma əməliyyat həddinə çatdıqda, sürətlə böyüdükdə və ya şikayət yaratdıqda cərrahi müalicə müzakirə olunur.
Kimlər qarın aortasını yoxlatmalıdır?
Xüsusən 65 yaşdan yuxarı, siqaret çəkən və ya keçmişdə çəkmiş kişilər, həmçinin ailəsində aorta anevrizması olanlar. Qarın boşluğunun USM-i sadə, ağrısız və şüasız müayinədir. Anevrizma aşkar olunarsa, izləmə aralığı onun ölçüsünə görə təyin edilir.
Anevrizma aşkarlanıbsa, nə qədər tez-tez yoxlanmalıyam?
Bu, anevrizmanın ölçüsündən və böyümə sürətindən asılıdır: kiçik anevrizmalarda aralıq daha uzun, əməliyyat həddinə yaxın ölçülərdə daha qısa olur. Planı həkiminiz müayinə nəticələrinə görə tərtib edir. Qəfil şiddətli ağrı yaranarsa, növbəti müayinəni gözləmədən dərhal 103-ə zəng edin.