Anadangəlmə ürək qüsurları: ASD-nin cərrahi müalicəsi
Qulaqcıqlararası çəpər defekti (ASD): yetkin yaşda aşkarlanma, sinus venosus tipi, xəstənin öz toxumasından yamaqla bağlanma və sonrakı nəzarət.
ASD nədir?
Qulaqcıqlararası çəpər defekti (ASD) ürəyin sol və sağ qulaqcıqlarını ayıran çəpərdə doğuşdan olan dəlikdir. Bu dəlikdən qanın bir hissəsi sol qulaqcıqdan sağa keçir, sağ ürək və ağciyər damarları əlavə yüklənir. Qüsur uzun illər şikayətsiz qala və ilk dəfə yetkin yaşda təngnəfəslik, tez yorulma və ya ritm pozğunluğu ilə üzə çıxa bilər.
ASD-nin növləri
Sekundum tipli ASDən çox rast gəlinən növdür; anatomiyası uyğundursa, kateterlə qoyulan xüsusi qurğu (okklüder) ilə bağlana bilər.
Sinus venosus tipli ASDböyük venaların qulaqcığa açıldığı nahiyədə, çəpərin yuxarı və ya aşağı hissəsində yerləşir. Çox vaxt ağciyər venalarının bir qisminin sağ tərəfə açılması (qismən anomal qayıdış) ilə birgə olur və adətən cərrahi yolla düzəldilir.
Primum tipli ASDçəpərin aşağı hissəsində yerləşir, çox vaxt mitral qapağın dəyişiklikləri ilə birgə rast gəlinir və cərrahi müalicə tələb edir.
Müalicə olunmazsa nə baş verə bilər
Uzun müddət davam edən əlavə yük sağ qulaqcığın və sağ mədəciyin genişlənməsinə, ağciyər arteriyasında təzyiqin artmasına (ağciyər hipertenziyası), qulaqcıqların fibrilasiyası kimi ritm pozğunluqlarına və ürək çatışmazlığına gətirib çıxara bilər. Ağciyər damarlarında dönməz dəyişikliklər inkişaf edənədək qüsurun bağlanması vacibdir.
Cərrahi müalicə necə aparılır
Açıq ürək əməliyyatında defekt yamaqla bağlanır. Yamaq çox vaxt xəstənin öz perikardından — ürəyi əhatə edən nazik kisədən — hazırlanır. Sinus venosus tipli defektdə anomal açılan ağciyər venaları yamaq vasitəsilə sol qulaqcığa yönəldilir ki, oksigenlə zənginləşmiş qan yenidən düzgün yola düşsün.
Dr. Beyrək Abbaszadənin təcrübəsindən
Klinik halASD
Yaş
32
Şikayət
Təngnəfəslik
Yamaq
Öz perikardından
Evə yazılma
5gün sonra
32 yaşlı xəstə təngnəfəslik şikayəti ilə poliklinikaya müraciət edib. Kardioloji müayinədə aşağı sinus venosus tipli ASD və ağciyər venalarının qismən anomal qayıdışı aşkarlanıb; exokardioqrafiyada sağ ürək boşluqlarının genişlənməsi, sağ mədəcikdə və ağciyər arteriyasında təzyiqin artması müəyyən edilib. Əməliyyat zamanı ağciyər venaları sol qulaqcığa yönəldilib, defekt xəstənin öz perikardından hazırlanmış yamaqla bağlanıb. Xəstə əməliyyatdan 5 gün sonra stabil vəziyyətdə evə yazılıb.
Hər xəstənin vəziyyəti fərdidir; bu nümunələr başqa xəstələr üçün eyni nəticəyə zəmanət vermir.
Uşaqlarda anadangəlmə qüsurlar
Dr. Beyrək Abbaszadə anadangəlmə ürək qüsurlarını həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə iş istiqamətləri sırasında göstərir. O, Mərkəzi Klinik Xəstəxananın komandası ilə yenidoğulmuşlarda və kiçik yaşlı uşaqlarda aortanın kritik daralmasının (koarktasiyasının) cərrahi və balon angioplastika ilə müalicəsinin müqayisəsinə həsr olunmuş konqres tezisinin həmmüəllifidir. Uşaqlarda müdaxilənin vaxtı və üsulu uşaq kardioloqu ilə birgə müəyyən edilir.
Xeyr. Kiçik defektlər uşaq yaşlarında bəzən özbaşına bağlanır və ya müdaxilə tələb etmir. Sağ ürək boşluqlarının genişlənməsinə səbəb olan defektlər isə bağlanmalıdır: anatomiyası uyğundursa kateterlə, uyğun deyilsə — məsələn, sinus venosus tipində — cərrahi yolla.
Yetkin yaşda ASD əməliyyatı gec deyilmi?
Böyüklərdə də qüsurun bağlanması mümkündür və faydalı ola bilər. Əsas şərt ağciyər damarlarında dönməz dəyişikliklərin olmamasıdır. Buna görə exokardioqrafiyada ASD aşkarlanıbsa, qərarı təxirə salmadan ağciyər təzyiqini qiymətləndirmək lazımdır.
Əməliyyatdan sonra nəzarət necə aparılır?
Müntəzəm exokardioqrafiya ilə yamağın vəziyyəti, sağ ürək boşluqlarının ölçüsü və ağciyər arteriyasındakı təzyiq izlənilir. Ürəkdöyünmə və ya nizamsız nəbz kimi ritm pozğunluğu əlamətləri yaranarsa, növbəti kontrolu gözləmədən həkimə müraciət edin.
